Thành quả Los
Gatos.
Hơn 30 năm về trước, khi người Việt mới San Jose quý
vị cao niên hay các gia đình có mẹ già, cha lớn tuổi đều nghĩ đến vấn đề sau
này tang gia bối rối sẽ ra sao. Sau 2 năm tuyên thệ thẻ xanh, sau 5 năm thi vào
quốc tịch và các cụ lãnh đủ tiền gia là phải nghĩ đến sẽ nằm an nghỉ tại đâu.
Hội người Việt cao niên vùng Vịnh vừa ra đời đã có
ngay một ông tổng thư ký làm việc tại Hội quán Việt Nam (IRCC, Inc.) với nhiệm
vụ gần như duy nhất là mở đường cho nghĩa trang đầu tiên của người Việt tại Hoa
kỳ. Nghĩa trang đó đã ra đời tại Los
Gatos và tồn tại đến ngày nay. Trải qua hơn 30 năm,
cho đến nay, hàng năm vào những ngày Thanh minh, giỗ Tết, ngày tưởng niệm theo
truyền thống Ðông Tây, quý vị trong hội và thân quyến vẫn lên thăm viếng, hội
họp, cúng lễ tại nghĩa trang Việt Nam Los Gatos.
Ðôi câu đối của cố thi sĩ Hồ Mộng Thiệp, ghi hai bên
cổng tam quan tưởng chừng nói lên tất cả tâm sự của thế hệ cao niên với chuyện
tử sinh. “Xác tục ngàn năm lưu đất khách. Hồn thiêng vạn dặm gởi quê hương.”
Công
trình xây dựng nghĩa trang Việt Nam
đầu tiên tại hải ngoại, là sự đóng góp của rất nhiều người, kể cả các vị hội
viên đã nằm lại tại đây. Các vị cao niên đã từng đi xe bus đến từng nhà thân
hữu xin ghi danh mua đất. Tuy nhiên khi phải nhắc đến một người nhiệt thành
nhất, bỏ công sức nhiều nhất, phải nhớ đến vị tổng thư ký đầu tiên của hội
người Việt cao niên. Ðó là bác Phạm Tài Ðôn. Bây giờ bác cũng đi rất xa rồi.
Sau câu chuyện nghĩa trang, quý vị cao niên bèn bàn
đến chuyện hậu sự và tương tế ma chay. Vào thời kỳ của thập niên 80, việc tang
chế cũng chỉ trông cậy vào các khế ước bảo hiểm nhân thọ. Tùy theo số tuổi, tùy
theo sức khỏe, đóng mỗi tháng một số tiền, khi qua đời, thân nhân sẽ lãnh một
số tiền. Nguyên tắc làm ăn với các hãng Hoa kỳ rất bài bản và đơn giản. Tuổi
cao niên đóng nhiều tiền hơn tuổi trẻ, khi qua đời lãnh tiền ít hơn tuổi thanh
niên. Vào thời kỳ đó, phải khám bệnh và đôi khi vì bệnh tật mà bị từ chối.
Từ hoàn cảnh đó, niềm mơ ước có được một tổ chức như
quỹ tương tế đã hình thành.
Chuyện tình 15 năm về trước.
Dù mong ước và tính toán như vậy, nhưng cũng phải
chờ đến hơn 10 năm sau, một quỹ tương tế Việt Nam mới thành hình tại San Jose.
Lịch sử của hội ghi rõ quỹ thành lập ngày 26 tháng 10 năm 1995 với một hội đồng
quản trị, chủ tịch, các hội viên.Tính đến nay được 15 năm, danh tánh của quý vị
khai sơn phá thạch tưởng cũng rất cần nhắc lại. Ông Hoàng trọng Ðức, trẻ tuổi
nhất đại diện hội Võ Bị, cụ Trương đình Sữu, hội cao niên. Ðại tá Ngô thế Linh,
hội cựu chiến sĩ, giáo sư Nguyễn Trung Hòa, hội giáo chức và đại tá dược sĩ Cao
Thiện Chánh, hội võ khoa Thủ Ðức.
Với vỏn vẹn 83 hội viên, quỹ tương tế ra đời, đề cử
dược sĩ Cao thiện Chánh làm chủ tịch hội đồng quản trị nhiệm kỳ đầu tiên 4 năm
từ 95 đến 98. Phải ghi nhận rằng quý vị quản trị đã hết sức can đãm và may mắn.
Trong những ngày tháng đầu, không biết bản kết ước hứa hẹn ra sao, quỹ khởi sự
được vài ngàn đồng nhưng không có hội viên nào vội vã ra đi.
Nếu gặp vận sui. Chỉ cần 1 hay 2 vị ra đi là quỹ tan
hàng đi theo ngay. Nếu muốn tồn tại chắc lại phải tương tế theo kiểu chơi hụi.
Người ở lại góp cho người ra đi. Ðược bao nhiêu hay bấy nhiêu. Nhưng chuyện này
chưa xẩy ra, và hội từ từ lên đường. Theo các nguyên tắc căn bản là hội đồng
quản trị phải kiên trì, hoàn toàn thiện nguyện và tài chánh công khai. Phải
liêm chính và công khai, mới có thông cảm và đồng thuận. Những điều căn bản này
quỹ tương tế đã giữ được trọn vẹn suốt 15 năm qua, như một câu chuyện tình đẹp
đẽ, trung hậu nhưng không thể thiếu sự may mắn.
Phân tích thành bại.
Tất cả các hãng bảo hiểm đều quảng cáo rằng thân chủ
chỉ đóng vừa đúng mức để sẽ hưởng quyền lợi tương xứng. Các quỹ tương tế lại
ngon lành hơn nói rằng đóng ít mà lãnh nhiều. Thí dụ về một thân chủ 52 tuổi ra
đi của quỹ tương tế Việt Nam
chỉ đóng có chưa đến $900 mà lãnh tiền hậu sự lên đến $9000 đồng. Tại sao có
thể như vậy?
Muốn cho quỹ tồn tại trong điều kiện hiện nay là nhờ
ở những yếu tố hết sức đặc biệt. Số hội viên phải gia tăng, tuổi thọ kéo dài,
chi phí điều hành rất thấp. Ðầu tư khôn ngoan, chắc ăn và có bảo đảm. Thêm hai
yếu tố sau cùng hết sức quan trọng là việc điều hành theo đúng thủ tục của cơ
quan bất vụ lợi, hoàn toàn khác với hãng bảo hiểm và cuối cùng là tài chánh
liêm chính và công khai.
Tất cả các điều trên đây, cho đến nay tổ chức của
người Hoa bị phá sản vì đã vi phạm. Trong khi tổ chức của người Việt tồn tại vì
không vi phạm.
Phí tổn điều hành của các hãng bảo hiểm Hoa Kỳ rất
cao, nhưng lương bổng và chi phí văn phòng của tổ chức Việt gốc Hoa cũng không
kém. Họ lại đầu tư địa ốc là một thị trường đã làm điên đảo nền kinh tế nước
Mỹ. Chỉ cần riêng vụ nhà đất xuống giá cũng đủ làm tan nát đất nước, chưa nói
gì đến việc không chịu công khai tài chánh. Nếu tài chánh công khai và quản trị
đúng luật, đã không có chuyện đầu tư thiếu bảo đảm. Nguyên tắc của cơ quan bất
vụ lợi không cho phép tổ chức đầu tư chứng khoán may rủi. Thử thách thời vận
bằng tiền của người khác là hoàn toàn bất hợp pháp. Ðó là lý do chính đưa đến
chuyện quỹ phải đóng cửa.
Thành quả đáng ghi nhận.
Hội tương tế Việt Nam trải qua nhiệm kỳ đầu tiên với
dược sĩ Cao thiện Chánh và đã bắt đầu phát triễn liên tiếp với các nhiệm kỳ kế
tiếp của giáo sư Nguyễn Trung Hòa. Khởi đi từ năm 1999 cho đến nay vào tháng
10-2010 hội đã có bảng tổng kết hết sức tốt đẹp. Từ 83 hội viên đầu tiên ngày
nay có 2845 hội viên trên toàn thể Hoa Kỳ. Nhiều thân nhân mua cho phụ huynh
cao niên từ Alaska đến Hạ uy di. Từ miền Ðông đến miền Tây nước Mỹ.
Thành tích đẹp đẽ của tổ chức là đã thanh toán tổng
số trên 3 triệu mỹ kim cho trên 300 hội viên quá vãng. Trong đó có cả các vị cố
vấn của hội như ông Bùi huy Hải, tướng Bùi Ðình Ðạm và thủ tướng Nguyễn bá Cẩn.
Theo báo cáo rất chi tiết và công khai của giáo sư
Nguyễn Trung Hòa thì riêng về tài chánh, trải qua 15 năm, Hội đã ghi nhận tổng
cộng thu vào 7 triệu, 183 ngàn 113 đồng và 53 xu. Tiếp theo, ông nói vào ngày
24 tháng 10-2010 quỹ sau khi đã chi cho các hội viên qua đời, còn lại trong tay
là Ba triệu, 170 ngàn, 691 đồng và 17 xu.
Về ngân sách điều hành, ông hội trưởng cho biết chỉ
dùng hoàn toàn tiền niên liễm của hội viên nên không liên quan gì đến tiền góp
vào quỹ tương tế.
Tất cả các thành viên quản trị đều làm việc thiện
nguyện và không hưởng bất cứ quyền lợi gì của tổ chức suốt 15 năm qua.
Ghi dấu công tác.
Ngày chủ nhật 24 tháng 10-2010 quỹ tương tế tổ chức
cơm thân mật thịnh soạn với đông đảo hội viên hiện diện. Sự góp mặt của hội
viên trong tình thân hữu và đi theo từng gia đình cho thấy rõ sự tin tưởng và
tình thân hữu của quỹ tương tế Việt Nam. Các yếu tố hy sinh, bất vụ
lợi, công khai tài chánh, công khai điều hành pha với một tinh thần thi đua
theo ý nghĩa của các huynh trưởng hướng đạo là nền tảng của sự thành công.
Tuy nhiên, vẫn còn 2 lý do rất quan trọng, một là
thiên định, đó là sự may mắn và điều số 2 là lòng người. Vị chủ tịch quản trị
cố gắng không liên quan đến các sinh hoạt cộng đồng và chính trị tại địa
phương. Lãnh vực này hiện đã trở thành những mâu thuẫn lớn lao có thể làm nội
bộ bất đồng ý kiến và làm hư hỏng cả các tổ chức truyền thống. Từ chuyện hai
ban đại diện cộng đồng đến các lễ tưởng niệm 30 tháng 4, quân lực bị chia hai.
Từ lễ giỗ các vị anh hùng dân tộc đến việc ủng hộ các ứng cử viên. Bất cứ
chuyện gì cũng không có sự đồng thuận. Khi bầu phiếu cho một nhân vật, cho một
vấn đề theo thể chế dân chủ lại là sự khởi đầu cho một câu chuyện chia rẽ. Với
tổ chức trên 2000 hội viên, quản trị tài chánh hàng triệu mỹ kim, tuyệt đối
đứng ngoài các tranh chấp trong cộng đồng không phải chỉ là sự khôn ngoan mà
gần như là điều bắt buộc.
Con đường của tương lai.
Thường khi nói chuyện trăm năm là nói chuyện cưới
xin. Chúc mừng trăm năm hạnh phúc cho đôi trẻ sống đến khi bạc đầu. Nhưng nói
chuyện trăm năm, cũng là nói chuyện hậu sự. Nghĩa trang đầu tiên đã có rồi, quỹ
tương tế Việt Nam
đến hôm nay là giai đoạn thành công nhất, nhưng không phải sẽ gặp toàn may mắn.
Rất cần được kiện toàn.
Trong chiều hướng tán thành và ngưỡng mộ hoạt động
của quỹ, chúng tôi xin ghi lại một vài điều như sau: Sự hy sinh, tận tâm bất vụ
lợi, tài chánh công khai, nhân sự công khai, điều hành công khai của quý vị chủ
tịch và thành viên hội đồng là ưu điểm không thể phủ nhận được.
Trong bất cứ tổ chức nào, sự liêm khiết và công khai
cần được tiếp tục, để sau này, dù yếu tố may mắn không có, các hội viên không
bị bất ngờ và hoàn toàn thông cảm, nhất là khi gặp phải thiên tai ngoài ý muốn.
Quỹ tương tế tiếp tục sinh hoạt như một đại gia đình
với số vốn còn lại cùng với số hội viên hợp lệ rõ ràng sẽ giải quyết phần nào
các khó khăn ngộ nhận về sau.
Hồ sơ đầy đủ công minh ghi rõ ai đóng được bao nhiêu
là tài liệu căn bản để tất cả đều biết rõ quyền lợi của từng người có thể tính
từng năm từng tháng.
Tổ chức muốn kiện toàn, cần có một giám đốc chính
thức điều hành cơ quan bất vụ lợi, trẻ trung tốt nghiệp đại học Hoa kỳ, song
văn hóa, song ngữ được tuyễn dụng theo đúng luật định, được trả lương. Như vậy,
quí vị cao niên có thể bàn giao tổ chức quỹ tương tế Việt Nam cho thế hệ
tương lai một cách an toàn. Hội đồng quản trị chỉ lo phần chính sách. Giám đốc
điều hành sẽ lo việc đưa tổ chức hướng dần vào con đường hội nhập của sinh hoạt
bất vụ lợi trong dòng chính của Hoa Kỳ. Ðó là phương cách giữ được trọn vẹn
niềm hãnh diện đáng ghi lại của cộng đồng Việt Nam miền Bắc California.
Sau cùng niềm hãnh diện đó cũng phải pha lẫn cả sự
tiếc thương và cay đắng. Dù
anh hùng, hào kiệt. Dù anh thư liệt nữ. Chúng ta ai nấy, đều phải lo cho đủ một
số tiền hậu sự và một miếng đất để yên nghỉ đời đời.
Giao Chỉ, San Jose.
